JCET

Trzecim laureatem ostatniej edycji konkursu SONATA, ogłoszonej przez Narodowe Centrum Nauki w Krakowie z ramienia Jagiellońskiego Centrum Rozwoju Leków (JCET) jest dr Kamil Przyborowski. W ramach przyznanego dofinansowania, Doktor Przyborowski zrealizuje projekt pt. Hamowanie izomeraz wiązań disiarczkowych białek (PDI) jako strategia do redukcji stanu prozakrzepowego w miażdżycy; implikacje terapeutyczne.

Leczenie przeciwpłytkowe jest standardem w zwalczaniu zakrzepicy powodowanej przez rozwijającą się miażdżycę naczyń krwionośnych, ale pomimo postępów w terapii przeciwzakrzepowej choroby układu sercowo-naczyniowego, w tym zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, nadal są głównymi przyczynami przedwczesnych zgonów na całym świecie. Dlatego istnieje potrzeba opracowania bardziej skutecznych i bezpiecznych leków przeciwzakrzepowych działających przez nowe mechanizmy. Białkowe izomerazy disiarczkowe (z ang. PDI) PDIA1, PDIA3 lub PDIA6 uwalniane z płytek krwi i śródbłonka naczyniowego, wydają się atrakcyjnym punktem uchwytu dla leków przeciwzakrzepowych, ponieważ przez wpływ na płytki krwi i układ krzepnięcia wspomagają tworzenie zakrzepów.

W 17-tej edycji konkursu SONATA 17 ogłoszonego przez Narodowe Centrum Nauki w Krakowie drugą naukowczynią z Jagiellońskiego Centrum Rozwoju Leków (JCET), która otrzymała dofinansowanie na badania naukowe jest Pani dr Agnieszka Kij. Pani Doktor zrealizuje projekt zatytułowany „W poszukiwaniu specyficznego profilu oksylipin odzwierciedlającego rozwój dysfunkcji śródbłonka naczyniowego z zastosowaniem niecelowanej i celowanej lipidomiki”.

Oksylipiny są bioaktywnymi przekaźnikami lipidowymi powstającymi w wyniku utleniania wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT), takich jak kwas arachidonowy (AA), eikozapentaenowy (EPA) oraz dokozaheksaenowy (DHA). Oksylipiny będące metabolitami AA to między innymi eikozanoidy charakteryzujące się działaniem prozapalnym (np. prostaglandyny), ale również działaniem naczynioochronnym (np. prostacyklina PGI2). W ostatnich latach coraz większą uwagę poświęca się oksylipinom powstającym z AA, EPA oraz DHA określanym jako „specialized pro-resolving mediators” (SPM; np. lipoksyny LX, marezyny MaR, rezolwiny RvE oraz RvD), które w przeciwieństwie do eikozanoidów, uczestniczą w procesie odwracania toczącego się procesu zapalnego oraz w regeneracji uszkodzonych tkanek. Brak „wygaszenia” aktywnego stanu zapalnego, czyli zaburzenie zmiany profilu biosyntezy oksylipin z prozapalnych eikozanoidów na SPM, może przyczynić się do rozwoju dysfunkcji śródbłonka (DŚ) naczyń wieńcowych i obwodowych. Pomimo bogatej i ciągle wzrastającej wiedzy o roli przekaźników lipidowych w mechanizmach zaangażowanych w rozwój dysfunkcji śródbłonka naczyniowego, do chwili obecnej nie określono profilu oksylipin, który byłby specyficzny dla dysfunkcji śródbłonka naczyń wieńcowych i obwodowych rozwijającej się w odpowiedzi na hiperlipidemię oraz wiek, a tym samym mógłby pomóc we wczesnej diagnostyce, zapobieganiu i efektywnemu leczeniu DŚ oraz chorób układu sercowo-naczyniowego (np. miażdżycy).

W 17-tej edycji konkursu SONATA 17 ogłoszonego przez Narodowe Centrum Nauki w Krakowie wśród laureatów znalazło się trzech naukowców z Jagiellońskiego Centrum Rozwoju Leków (JCET). W dniu dzisiejszym przybliżymy założenie projektu Pani dr inż. Marty Paci, pt. „Multimodalne podejście do kompleksowej oceny (dys)funkcjonalnego fenotypu śródbłonka w izolowanych naczyniach krwionośnych„.

Nowa generacja leków stosowanych do leczenia cukrzycy typu 2 to inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego 2 (ang. sodium-glucose co-transporter 2, SGLT2-I), których spektrum działania wykracza daleko poza systemową redukcję glukozy we krwi pacjentów poprzez zablokowanie wtórnej reasorbcji glukozy z moczu pierwotnego, i wydalenie nadmiaru glukozy z organizmu wraz z moczem. Postuluje się, że SGLT2-I mogą wykazywać ochronny wpływ na śródbłonek zarówno w stanach hiperglikemicznych, jak i w stanie zapalnym naczyń krwionośnych. Mechanizm działania SGLT2-I na naczynia krwionośne nie został do końca poznany, dlatego w tym projekcie zaproponowane zostało opracowanie unikalnej metodologii mającej na celu scharakteryzowanie zmian właściwości chemicznych, biologicznych, nanostrukturalnych i funkcjonalnych w aktywowanych/dysfunkcyjnych komórkach śródbłonka w izolowanych naczyniach krwionośnych. Pierwszy etap projektu obejmuje zastosowanie opracowanej metodyki badawczej do scharakteryzowania wpływu SGLT2-I na aktywowany śródbłonek w stanie zapalnym lub stanie hiperglikemii, natomiast drugi etap obejmuje zastosowanie opracowanej metodyki badawczej do weryfikacji skuteczności terapeutycznej SGLT2-I w odwracaniu dysfunkcji śródbłonka.