JCET

W ostatniej edycji konkursu OPUS ogłoszonego przez Narodowe Centrum Nauki w Krakowie, dofinansowanie badań w ramach zagadnień związanych z rakiem piersi otrzymała dr Marta Smęda. W swoim projekcie zakłada ocenę transformacji mezenchymalnej śródbłonka naczyniowego indukowana przerzutowaniem komórek raka piersi w toku starzenia się oraz jakie to pociąga ze sobą implikacje dla terapii.

Rak piersi jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych w Polsce. Przyczyną zgonu są najczęściej odległe przerzuty utworzone w ważnych dla życia narządach, jednakże u starszych pacjentów równie częstą przyczyną zgonu są choroby sercowo-naczyniowe, których przebieg zaostrza się w trakcie przebiegu choroby nowotworowej. Przyczyną może być transformacja mezenchymalna komórek śródbłonka naczyniowego, która towarzyszy chorobie nowotworowej. Przypuszcza się, że  może rozwijać się ona także wraz z wiekiem w trakcie procesu starzenia się śródbłonka naczyniowego i może być związana ze zmianą fenotypu płytek krwi w toku starzenia się, które uwalniają wiele czynników wzrostowych.

W konkursie OPUS 21 ogłoszonym przez Narodowe Centrum Nauki złożonych zostało 2314 wniosków, sfinansowanych będzie 417 projektów. Wśród 18% grantów, którym przyznano finansowanie znajduje się projekt dr Jakuba Dybasia pt.; W poszukiwaniu nieznanych aspektów regulacji przekaźnictwa tlenku azotu przez białka ferrihemowe w erytrocycie oraz ścianie naczynia.

Tlenek azotu (NO) jest jedną z głównych cząsteczek przekaźnikowych, zaangażowanych w utrzymanie prawidłowej równowagi naczyniowej w układzie krwionośnym człowieka poprzez udział w obniżeniu ciśnienia krwi oraz rozkurczu mięśni gładkich. Działanie NO jest kontrolowane, między innymi, przez białka hemowe, które uczestniczą zarówno we wzmocnieniu, jak i osłabieniu działania rozkurczowego tlenku azotu. Znaczenie białek hemowych zależy od stanu utleniania jonu żelaza znajdującego się w ich pierścieniu porfirynowym – białka ferrohemowe (z jonem żelaza Fe²⁺) powodują wychwyt NO oraz w konsekwencji zablokowanie jego działania, podczas gdy białka ferrihemowe (z jonem żelaza Fe³⁺) oddziałują z NO w sposób odwracalny umożliwiając jego dyfuzję oraz podtrzymując bioaktywność. Jednakże dokładna rola białek ferrihemowych pozostaje niejasna, ponieważ żadna z aktualnie dostępnych metod badawczych nie umożliwia jednoczesnej detekcji, rozróżnienia i charakterystyki dystrybucji przestrzennej białek ferro- i ferrihemowych. Celem niniejszego projektu jest opracowanie unikatowej metodologii obrazowania z wykorzystaniem rezonansowej spektroskopii ramanowskiej (rR), która pozwoli na zbadanie nieodkrytych aspektów regulacji bioaktywności NO przez białka ferrihemowe oraz umożliwi lepsze zrozumienie mechanizmów regulujących przekaźnictwo NO w erytrocycie oraz ścianie naczynia.